Ongelooflijk?

Bij de eerste berichten over de Nashvilleverklaring ging mijn theologenhart sneller kloppen. Ik houd wel van dat geneuzel in de marge over Bijbelteksten. Toen ging mijn pro-LHBTI-hart sneller kloppen, want och, al die arme jongens en meisjes die door een deel van de christelijke bevolking in hun geaardheid aangevallen worden. En toen klopte gewoon mijn mensenhart, waarin al die kanten verenigd zijn. O jee, wat nu?
In 2004 ging ik theologie studeren, omdat ik twee vragen had:

1. Bestaat God?
2. Waarom geloven mensen?

Als niet-religieus opgevoed en atheïstisch meisje (nou ja, vrouw) stapte ik een voor mij volledig onbekende wereld in. De wereld van Bijbelexegese, godsdienstwetenschap en nog veel meer. Om mij heen zaten gelovigen: van pinkstergemeente tot twijfelend katholiek. Na vier jaar had ik meer vragen dan de twee waar ik mee begon, maar ik had ook enorm veel geleerd. Over geloof, maar vooral over mensen.

En dan komt er een verklaring naar buiten die gans Nederland in een morele hoek duwt. Een theologische discussie die al eeuwen gevoerd wordt, werd van de een op de andere dag een politiek-maatschappelijke discussie. En zo ongeveer heel Nederland, althans het deel dat op Social Media actief is, struikelt over elkaar om die gruwelijke middeleeuwse christenen virtueel aan de schandpaal te nagelen en tegelijkertijd de juiste morele inborst ten toon te spreiden: kijk mij een goed mens zijn, want ik ben pro-homo, pro-lesbisch, pro-transgender. En in het kader van die ruimhartige goedheid, wordt vervolgens een groep mensen de slachtbank opgeduwd omdat ze volgens de huidige heersende normen conservatief en middeleeuws zijn. En iedereen doet lekker mee.

SGP-frontman Kees van der Staaij werd bij Jinek vakkundig gefileerd met technieken die sommige orthodoxe christenen ook niet vreemd zijn: je pikt één zin uit een tekst (bijbel, of in het geval van Jinek: een Nashvilleverklaring) en trekt die uit de context, om er vervolgens iemand lang en hard mee om de oren te slaan. Alles om het gelijk aan je kant te krijgen. De aanwezige brave D66-mevrouwstaatssecretaris van emancipatie (want die weet zoveel over theologie…) speelde een andere bekende troef: de emotiekaart. Ze haalde een individueel geval naar voren van iemand die zo enorm geleden had onder het juk van de kerk in combinatie met haar lesbische geaardheid. Durf daar maar eens iets negatiefs op te zeggen.

En dan heb ik het nog niet gehad over het God-argument. Ook altijd populair. Ook door beide kanten ingezet: God vindt dat het huwelijk alleen tussen man en vrouw kan plaatsvinden. God keurt homoseksualiteit af. En de andere kant roept dan, en dat vind ik altijd erg grappig omdat ‘zij’ niet in een God geloven, wat ook direct benadrukt wordt, om er vervolgens wél een visie aan op te hangen (ruikt u de ironie ook?): Als God al bestaat zou hij van alle mensen houden, ook van homo’s.

Ik verlang inmiddels terug naar mijn studietijd. Toen zaten we samen, van ongelovig tot orthodox, en gingen we met elkaar in gesprek. En waren we het niet altijd eens. En dronken we een biertje. En ik wil heel graag geloven dat zoiets nog steeds een optie is.

Wederopstanding

Als klein meisje verheugde ik mij op de kerst, want dan gingen we fonduen (de jaren 70 versie van gourmetten… ). Kerst was bij ons een kerstboom met gekleurde lampjes, mooie kleding aan die vreselijk zat, je vervelen, en fonduen dus. En o ja, een flonkerende kerstster voor het raam.
Geloof het of niet, maar als non-religieus opgegroeid meisje, inclusief openbare school en een compleet gebrek aan gelovigen om mij heen, had ik pas veel en veel later door dat kerstmis iets met een geloof te maken had.
Niet dat het veel uitmaakte, want ik geloofde niet in een God. Dus bleef kerst wat het was: een feest met een boom en lekker eten. Er zijn ook jaren geweest dat ik niets deed met kerst. Ik vond het maar overdreven consumentistisch gedoe.

Toen kreeg ik kinderen, en in de beginjaren werd kerst daardoor vooral een stressvolle tijd. Kerstdiners op school, familiebezoek (dubbel: eigen- en schoonouders, want tja, dat vinden zij zo gezellig), en in ere herstellen van een traditie: een mooie boom, kleurige lampjes en lekker eten. Die nette kleding lukte meestal niet, maar de rest wel.
En nu is het 2018. De kinderen zijn 14 en 18, de man is een andere dus de schoonfamilie ook. En kerst is er nog steeds.
En vandaag, de 24e, ik ben even alleen thuis na de horror van het boodschappen doen, en ik kijk naar de kerstboom. Dankzij dochterlief is hij prachtig versierd. Ik denk aan waar kerstmis eigenlijk voor staat. Ik denk aan de geboorte van een kindje (oké, die niet daadwerkelijk in december geboren is, maar we vieren het nu wel). Een kindje dat de hoop voor de mensheid vertegenwoordigt. Noem hem Jezus, noem hem hoe je wilt. Voor mijn part is hij gender- en klimaatneutraal, maar punt is dat er ooit iemand was die de mensheid verbond. Iemand waar je in kunt geloven of niet.

Maar ik zie hem niet. Niet bij mijn boom, niet bij anderen. Niet in onze samenleving. En ik bedoel uiteraard niet letterlijk. Zo ver ben ik nog niet van het padje af. Ik bedoel: geloven we nog wel in kerst? In dat samenzijn en in de hoop van nieuw leven dat ons allen verbindt? Als klein meisje had ik een excuus, ik wist niets, ik kreeg geen uitleg. Nu, als volwassen vrouw met ook nog een theologiestudie achter de kiezen, kan ik me niet meer verbergen achter onwetendheid. En wat mij betreft is toenemende ongelovigheid ook geen excuus. Waarom zou je niet geloven in iemand die ons wil verbinden? We hebben toch ook een koning die ons verbindt? En nu niet iets zeggen over iemand die wel of niet echt bestaat, dat is niet het punt. Het punt is dat ik om me heen kijk en de wereld beetje bij beetje uiteen zie vallen. Punt is dat we soms iets nodig hebben dat ons samenbrengt, iets dat een boom en lekker eten overstijgt. Iets dat ons boven onszelf uit tilt.

De afgelopen twee maanden was er (en het loopt nog steeds) een ononderbroken dienst in het buurt- en kerkhuis Bethel in Den Haag, om uitzetting van een Armeens gezin te voorkomen. Dát is Jezus. Dát is hoop. Dát is kerst, zonder dat het 25 december is. Dat wil ik, dat gevoel, ook al is het alleen maar met kerst. Dat is in ieder geval een start.
Flauw? Naïef? Zeikerig? Misschien. Maar cynisme is er al genoeg (ik heb er ook bergen van).
Ik kijk naar de kerststal die in onze vensterbank staat, en naar het historisch foutieve witte baby’tje erin. Het maakt niet uit. Hij ligt er. Ik pleit bij deze voor een rehabilitatie van Jezus, ook als je niet gelooft. Een soort wederopstanding. Misschien in iets andere vorm en minder letterlijk dan oorspronkelijk bedoelt, maar hé, we moeten ergens beginnen, toch?

Bye bye Eddie

Soms komt rouw op een onverwacht moment opduiken. Op een plek waar je het niet verwacht, bij een concert bijvoorbeeld.
Op een vrijdagavond was ik bij een concert van Danny Vera. Ik kende hem nauwelijks, ik kwam eigenlijk voor het voorprogramma: Mercy John (dat super was!). En wat pakte dat goed uit. Ik heb genoten van Danny Vera, het was een waanzinnige show.
Op een gegeven moment speelde hij een nummer zonder de rest van de band. Alleen Danny en zijn gitaar. Hij vertelde vooraf dat het een nummer was dat hij schreef voor Eddie, zijn beste vriend die overleed toen hij twaalf jaar was. Bye bye Eddie. En hij nodigde ons uit om toch vooral het refrein mee te zingen.
Je kunt het wel raden, ik hield het niet droog. Een prachtig nummer om een dode vriend in herinnering te houden, en om de wereld (in dit geval: Hengelo) te laten weten dat Eddie geleefd heeft. Natuurlijk moest ik aan mijn broertje denken, en misschien waren er velen in het publiek die een eigen dode in gedachten hadden.
Ik was ontroerd door dit eerbetoon.
Het is prachtig om te zien hoe iedereen op zijn eigen manier vormgeeft aan verlies. Hoe iedereen zijn eigen kracht en talent gebruikt om de mensen die ons ontvallen blijvend te herinneren. En hoe daarmee anderen ongetwijfeld ook weer even aan een eigen verlies denken. Samen houden we al die mensen die er niet meer zijn toch een beetje bij ons, samen dragen we de pijn.
Dus bij deze: dank je wel, Danny Vera. Voor een topfeestje, én voor het mij kennis laten maken met Eddie, en op die manier mijn eigen broertje in gedachten ook bij deze avond aanwezig te laten zijn.

Broer en zus

Recent ontving ik vakblad Uitvaart, met daarin een prachtige recensie over Hoofdzaak. Wat me raakte, was dat de recensent (Daan Westerink, rouwdeskundige), de verhaallijn er uitpikte die voor mij erg belangrijk was en is: die van de broer en zus.
Mensen die Hoofdzaak gelezen hebben, hebben misschien gezien dat het boek is opgedragen aan mijn overleden broertje, Donny. In 1991 verongelukte hij op 17-jarige leeftijd. Ik heb geen andere broers of zussen, dus sindsdien moet ik het stellen zonder.
Je hoeft geen psycholoog te zijn om te begrijpen dat de broer-zus verhouding in mijn leven een grote rol speelt.

Read more…

De pijn van twee sterren

Slik. Au. En dan krijg je van de Vrij Nederland Thrillergids twee sterren voor je debuut. Twee. Van de vijf. En ik kan je vertellen dat het zeer doet. Dat ik vervolgens allemaal rationele argumenten aanvoer om het te verzachten (het is maar een persoon van de vele, het is iemands mening, Saskia Noort kreeg voor haar debuut ook twee sterren, heel veel anderen vinden mijn boek wel meer sterren waard, etc.) haalt dat nare stemmetje achter in mijn hoofd niet weg: je bent een slechte schrijver. Nanananana.

Read more…

Muzikale meetlat

Afgelopen week stierf, onverwachts, Chris Cornell, de frontman van Soundgarden en Audioslave. Voor de niet-grungers onder ons: hij hoort in het rijtje van Kurt Cobain en Eddie Vedder thuis. Voor degenen die nu nog hun wenkbrauwen optrekken en niet jonger zijn dan een jaar of dertig: shame on you… 😉
Zoals altijd als een grote naam uit de muziekwereld sterft, is de verslagenheid groot.
Vorig jaar schreef ik al over David Bowie en Prince. Ik zou met gemak ook een blog over Chris Cornell kunnen vullen. Hij maakt deel uit van mijn muzikale verleden, en daarmee van mijn ‘zijn’, zoals dat voor velen van mijn generatie telt (Als ik op mijn twintigste geweten had dat ik ooit woorden als ‘van mijn generatie’ zou gebruiken, had ik je heel hard uitgelachen. Dat zeg je alleen als je oud bent. En dat zou ik nooit doen. Bij deze sorry, Mariska van twintig. Je bent oud geworden).

Read more…

Een nieuwe wereld

Ruim een halve maand geleden kwam Hoofdzaak uit, mijn thrillerdebuut. Tientallen recensies verder begin ik een beetje te realiseren wat ik gedaan heb. Ik schreef een boek! Bijna 280 pagina’s vol met woorden. Woorden die zinnen vormen en in het geheel een logisch verhaal (dat hoop ik althans…;-) ). En dat boek ligt in de winkel. Het staat te koop op websites als bol.com. Mensen die ik niet ken lezen het, vinden er wat van, nemen de moeite om een recensie te schrijven of sterren te geven, of zoeken contact via social media. Wauw. Ik kan niet anders zeggen dan: wauw.

Read more…

Interview met Bol.com

De website Bol.com was er als de kippen bij om een interview met Mariska Overman te publiceren. Ze geeft antwoord op zo’n tien vragen. Eén daarvan is: Heb je een bepaalde boodschap die je met dit boek wilt uitdragen? Wil je bijvoorbeeld ‘de dood’ middels dit boek ook gemakkelijker bespreekbaar maken in lijn met je dagelijks werk?

Het antwoord: “Dat hoop ik uiteraard wel. Ook daarom ben ik vrij expliciet in mijn beschrijvingen in het boek. De dood zoals hij is, in al zijn verschijningsvormen, mag benoemd worden in duidelijke taal. Ik geloof dat dat ons helpt ermee om te leren gaan. Het mag ook eng of verdrietig zijn. In het echte leven is het dat ook. En dat is niet erg. Het hoort bij het leven.”

Klik hier voor het hele interview.

 

De 19 van april

Iedere maand kiest Hebban, ‘de grootste en leukste lezerscommunity van Nederland en Vlaanderen’, 19 bijzondere boeken uit die die maand zullen gaan verschijnen. Het zijn volgens de redactie boeken die je echt niet mag missen. Hoofdzaak is één van de 19 geselecteerde boeken voor de maand april.

Andere boeken die tot de selectie behoorden zijn onder meer het nieuwe boek van Hanna Bervoets (Ik wil bolletje) en de volgende van auteursduo Nicci French (Zondagochtend breekt aan).

Voor de gehele selectie, klik hier.